15 Οκτωβρίου 2026 | Επίσκεψη πεδίου στο Galé–Fontainhas, Melides, Πορτογαλία

Μια παραλία μπορεί να παραμένει δημόσια σύμφωνα με τον νόμο, αλλά να γίνεται ολοένα δυσκολότερο να την προσεγγίσει κανείς. Αυτή ήταν η βασική πρόκληση που διερευνήσαμε κατά τη συνάντηση της ελληνικής ομάδας του Erasmus+ «Guardians of the Coasts – Φύλακες των Ακτών» με εκπρόσωπο του πορτογαλικού κινήματος πολιτών Movimento Reabrir a Galé.

Ένα παράκτιο τοπίο υπό πίεση

Στην παράκτια ζώνη Tróia, Comporta και Melides, περίπου 45 χιλιομέτρων αμμωδών ακτών, η επέκταση της πολυτελούς φιλοξενίας και των επενδύσεων σε ακίνητα εγείρει ερωτήματα για την πραγματική πρόσβαση στις παραλίες, τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση του φυσικού τοπίου. Οι εξελίξεις στις γειτονικές χερσαίες εκτάσεις μπορούν να επηρεάσουν τη δυνατότητα των πολιτών να φτάνουν στο παράκτιο μέτωπο.

Σύμφωνα με τις αναφορές που καταγράφονται στο report της Beatriz Pereira, η πρόσβαση στην παραλία Galé–Fontainhas έχει συνδεθεί με τη διέλευση από την περιοχή του συγκροτήματος Costa Terra. Αναφέρθηκαν καταγγελίες επισκεπτών για περιορισμούς και αιτήματα επίδειξης ταυτότητας. Για την Praia das Camarinhas περιγράφεται πεζή πρόσβαση περίπου ενός χιλιομέτρου. Οι αναφορές αυτές καταγράφονται ως πληροφορίες που παρουσιάστηκαν κατά την επίσκεψη και όχι ως ανεξάρτητα διαπιστωμένες παραβάσεις.

Η διεκδίκηση του Movimento Reabrir a Galé

Το Movimento Reabrir a Galé επιδιώκει την επαναλειτουργία του κάμπινγκ της Galé, που έκλεισε το 2021, καθώς και την εξασφάλιση πραγματικής, ελεύθερης πρόσβασης στην παρακείμενη ακτή. Το κίνημα συσχετίζει το κλείσιμο, τις μεταβολές στην ιδιοκτησία και την οργάνωση της πρόσβασης με τη μετατόπιση της περιοχής προς ένα πιο αποκλειστικό μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης.

Στις δράσεις του περιλαμβάνονται δημόσιες κινητοποιήσεις, εκστρατείες ενημέρωσης και παρεμβάσεις προς τις αρμόδιες αρχές. Η οπτική του δεν αφορά μόνο τον χώρο κατασκήνωσης: συνδέει την κοινωνική χρήση της ακτής με τη διατήρηση των φυσικών οικοσυστημάτων, της τοπικής ταυτότητας και των δυνατοτήτων αναψυχής για κατοίκους και επισκέπτες.

Περιβαλλοντική προστασία και κοινωνική δικαιοσύνη

Η ανάπτυξη κοντά σε ευαίσθητες παράκτιες περιοχές μπορεί να αυξήσει τις πιέσεις στις αμμοθίνες, στη φυσική βλάστηση, στους οικοτόπους και στους υδάτινους πόρους. Παράλληλα, η δυσκολότερη πρόσβαση έχει κοινωνικές διαστάσεις: οι παραλίες εξυπηρετούν κατοίκους, κατασκηνωτές, σέρφερ και άλλους χρήστες, όχι αποκλειστικά επισκέπτες πολυτελών εγκαταστάσεων.

Για το Guardians of the Coasts, η συνάντηση ανέδειξε μια ουσιώδη διάκριση: η νομική ιδιότητα της δημόσιας παραλίας δεν αρκεί από μόνη της εάν οι διαδρομές πρόσβασης είναι δυσχερείς ή ανεπαρκείς. Η χωροταξία, οι επιλογές χρήσεων γης, ο έλεγχος της περιβαλλοντικής επίδρασης και η συμμετοχή των πολιτών είναι άρρηκτα συνδεδεμένα ζητήματα.

Η επίσκεψη προσέφερε πεδίο σύγκρισης με τις εμπειρίες από τις ελληνικές ακτές και ανέδειξε την ενεργό πολιτειότητα ως εργαλείο υπεράσπισης του κοινού αγαθού, μέσα από την ενημέρωση, τη διαβούλευση και την τεκμηριωμένη δημόσια παρέμβαση.

Ευχαριστούμε τον εκπρόσωπο του Movimento Reabrir a Galé για τη συνάντηση και την ανταλλαγή εμπειριών.

Οι παραλίες μας: Ένα κοινό αγαθό. Μια κοινή ευθύνη. Ένα κοινό μέλλον.

Με την επιχορήγηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η χορηγούσα αρχή μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες γι’ αυτές.