14 Οκτωβρίου 2026 | SOS Quinta dos Ingleses: Η προστασία της ακτής αρχίζει από τη χρήση γης
Η προστασία των ακτών δεν εξαντλείται στην απομάκρυνση απορριμμάτων ή στη διαχείριση της ίδιας της παραλίας. Οι αποφάσεις για την οικιστική ανάπτυξη, το φυσικό πράσινο και την πρόσβαση των πολιτών σε εκτάσεις πίσω από την ακτογραμμή μπορούν να επηρεάσουν τη βιοποικιλότητα, τις παράκτιες φυσικές διεργασίες και την ποιότητα ζωής. Αυτή τη σύνθετη διάσταση εξετάσαμε κατά τη συνάντηση της ελληνικής ομάδας του Guardians of the Coasts με τη Verónica Santos, πρόεδρο της Γενικής Συνέλευσης της Associação SOS Quinta dos Ingleses.
Η Quinta dos Ingleses και η σχέση της με την ακτή
Η Quinta dos Ingleses βρίσκεται στο Carcavelos, κοντά στην ομώνυμη παραλία, και καλύπτει περίπου 520 στρέμματα. Πρόκειται για μια φυσική έκταση με ώριμη δενδρώδη βλάστηση, οικοτόπους και στοιχεία πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς. Η σημασία της για την τοπική κοινότητα δεν είναι μόνο οικολογική. Για πολλά χρόνια αποτέλεσε χώρο περιπάτου, αναψυχής, συνάντησης και εξοικείωσης με τη φύση. Η σύνδεση της έκτασης με το παράκτιο τοπίο είναι ακριβώς ο λόγος που το ζήτημα ενδιαφέρει ένα έργο για την προστασία των ακτών.
Αστική ανάπτυξη και περιορισμός πρόσβασης
Σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση της οργάνωσης, η έκταση βρίσκεται στο επίκεντρο σχεδίων μεγάλης κλίμακας οικιστικής και τουριστικής ανάπτυξης. Η οργάνωση διαφωνεί με την αναπτυξιακή αυτή κατεύθυνση και υποστηρίζει ότι θα αλλοιώσει τη φυσική και κοινωνική λειτουργία της Quinta. Τον Μάιο του 2024, η εταιρεία Alves Ribeiro περιέφραξε τον χώρο. Η περίφραξη περιόρισε τη δυνατότητα των κατοίκων να συνεχίσουν να τον χρησιμοποιούν όπως στο παρελθόν. Το περιστατικό ανέδειξε ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος έχει ουσιαστική πρόσβαση σε έναν φυσικό χώρο με τόσο ισχυρή κοινωνική σημασία;
Η κλίμακα του σχεδίου, σύμφωνα με την πορτογαλική παρουσίαση του SOS Quinta dos Ingleses και τα διαθέσιμα έγγραφα πολεοδομικού σχεδιασμού, περιλαμβάνει έως 850 διαμερίσματα, οικιστικά κτίρια έως 7 ορόφων πάνω από το έδαφος και έως 5 υπόγεια επίπεδα, ξενοδοχειακή μονάδα και εμπορικούς χώρους. Η οργάνωση περιγράφει την Quinta ως περίπου 520 στρέμματα πράσινης έκτασης, από τα οποία 350 στρέμματα είναι δασικά. Υποστηρίζει ότι ο δημόσιος πράσινος χώρος μετά την ανάπτυξη θα είναι μικρότερος από 100 στρέμματα: περίπου 20 στρέμματα στην άλλη πλευρά του δρόμου και περίπου 80 στρέμματα που περιλαμβάνουν επίσης την κοίτη ρέματος, διαδρομές, χώρους άθλησης και στάθμευσης. Αυτός ο υπολογισμός προέρχεται από την οργάνωση και δεν πρέπει να συγχέεται με ανεξάρτητη εκτίμηση της καθαρής φυτεμένης επιφάνειας.
Οι οικολογικές και κοινωνικές ανησυχίες
Η Verónica Santos ανέπτυξε τις ανησυχίες της οργάνωσης για τις πιθανές συνέπειες της σχεδιαζόμενης ανάπτυξης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απώλεια παλαιών δέντρων και φυσικών οικοτόπων, η επιβάρυνση της τοπικής βιοποικιλότητας και ενδεχόμενες μεταβολές στο μικροκλίμα και στις ανεμολογικές συνθήκες που συνδέονται με τη μεταφορά άμμου προς την παραλία. Επισημάνθηκαν ακόμη η πιθανή αύξηση της κυκλοφορίας, οι πιέσεις στις υποδομές και η υποβάθμιση της καθημερινής πρόσβασης σε έναν κοινόχρηστα βιωμένο φυσικό τόπο. Αυτά αποδίδονται ως εκτιμήσεις και ανησυχίες της οργάνωσης, όχι ως ανεξάρτητα επιβεβαιωμένες ή ήδη συντελεσμένες επιπτώσεις.
Από το κίνημα κατοίκων σε οργανωμένη περιβαλλοντική ένωση
Η SOS Quinta dos Ingleses δημιουργήθηκε ως ένωση στις 24 Ιουνίου 2021, έπειτα από κινητοποίηση πολιτών και σχεδόν 9.000 αρνητικές τοποθετήσεις σε προηγούμενη δημόσια διαβούλευση, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύει. Από την 1η Οκτωβρίου 2024 έχει καθεστώς περιβαλλοντικής μη κυβερνητικής οργάνωσης. Οι δράσεις της περιλαμβάνουν ενημέρωση της κοινωνίας, δημόσιες παρεμβάσεις, διαβουλεύσεις, συλλογή υπογραφών, διάλογο με δημόσιους φορείς και δικαστικές ενέργειες. Η εξέλιξη αυτή προσφέρει στο GOTC μια χρήσιμη μελέτη περίπτωσης για την ενεργό πολιτειότητα: πώς η τοπική ανησυχία μπορεί να μετασχηματιστεί σε οργανωμένη, διαρκή συμμετοχή.
Η πρόταση για ένα μεγάλο δημόσιο πάρκο
Το SOS Quinta dos Ingleses δεν περιορίζεται στην άρνηση ενός σχεδίου. Προτείνει τη διατήρηση ολόκληρης της έκτασης ως εκτεταμένου δημόσιου αστικού πάρκου φύσης και πολιτιστικής μνήμης. Η πρόταση αυτή συνδέει την περιβαλλοντική προστασία με την πρόσβαση των πολιτών και τη διαγενεακή ευθύνη: το ζήτημα δεν είναι μόνο ποια έργα θα γίνουν, αλλά τι είδους φυσικό και κοινωνικό τοπίο θα παραδοθεί στο μέλλον.
Μαθησιακά αποτελέσματα για το Guardians of the Coasts
Η συνάντηση ανέδειξε ότι (α) η προστασία της παραλίας χρειάζεται ολοκληρωμένη θεώρηση της ευρύτερης παράκτιας ζώνης, (β) οι πολεοδομικές επιλογές έχουν περιβαλλοντική και κοινωνική διάσταση, (γ) η ελεύθερη και ουσιαστική πρόσβαση στους φυσικούς χώρους αφορά την καθημερινή ζωή των κατοίκων και (δ) η συμμετοχή των πολιτών μπορεί να συνδυάζει τεκμηρίωση, διάλογο, κινητοποίηση και θεσμικές διαδικασίες. Η περίπτωση της Quinta dos Ingleses προσφέρει επομένως χρήσιμες αφορμές σύγκρισης με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και οι ελληνικές παράκτιες κοινότητες.
Ευχαριστούμε θερμά τη Verónica Santos για τη συνάντηση, την ενημέρωση και την ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών.
Πηγές και περαιτέρω ενημέρωση: en.sosquintadosingleses.com/associacao · en.sosquintadosingleses.com/perguntasfrequentes · en.sosquintadosingleses.com/paisagem
Σημείωση τεκμηρίωσης: η πορτογαλική έκδοση της οργάνωσης αναφέρει ένα ξενοδοχείο και μέγιστο ύψος επτά υπέργειων ορόφων, ενώ η αγγλική έκδοση αναφέρει τρία ξενοδοχεία και ύψη επτά έως εννέα ορόφων. Για την αποφυγή αναπαραγωγής ασυμφωνίας, εδώ αναφέρουμε γενικά ξενοδοχειακή χρήση και βασιζόμαστε στην πορτογαλική παρουσίαση για τα επτά επίπεδα. Ο επενδυτής, στη δική του ιστοσελίδα, αναφέρει ότι προβλέπονται αστικό πάρκο, υποδομές και έργα αποκατάστασης και ότι το έργο διαθέτει τις σχετικές εγκρίσεις. Οι θέσεις αυτές καταγράφονται ως απόψεις των εμπλεκόμενων μερών.
Sources: https://www.sosquintadosingleses.com/ ; https://www.sosquintadosingleses.com/perguntasfrequentes ; https://www.cascais.pt/anexo/consulta-publica-operacao-de-loteamento-da-quinta-dos-ingleses-1703-0704-decorrer-ate-4-de ; https://www.quintadosingleses.com.pt/
Με την επιχορήγηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η χορηγούσα αρχή μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες γι’ αυτές.
