Η Φωτόεσσα ανακοινώνει με χαρά την έναρξη του έργου «Φύλακες των Ακτών» (Guardians of the Coasts) Erasmus+ KA210-ADU Adults Education & Capacity Building που σε συνεργασία με την Associação Aequalitas ενώνει την Ελλάδα και την Πορτογαλία σε μια κοινή προσπάθεια για:

• την κατάρτιση και ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με την προστασία του παράκτιου περιβάλλοντος και του δικαιώματος όλων σε ελεύθερους, δημόσιους και βιώσιμους χώρους
• την ανάδειξη εναλλακτικών προσεγγίσεων και ρεαλιστικών λύσεων, εστιάζοντας στη συμμετοχική λήψη αποφάσεων, στη διαφάνεια, στη βιώσιμη διαχείριση των παράκτιων οικοσυστημάτων
• τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης όλων στη θάλασσα.

Η πρόκληση

Στην ελληνική κοινωνία εξελίσσεται εδώ και χρόνια ένα κρίσιμο και διαρκώς εντεινόμενο ζήτημα που αφορά την ελεύθερη πρόσβαση στις ακτές και το δικαίωμα των πολιτών στη θάλασσα. Πρόκειται για ένα δικαίωμα που κατοχυρώνεται ρητά στο Σύνταγμα της Ελλάδας και στο ισχύον νομικό πλαίσιο για τον αιγιαλό και την παραλία, σύμφωνα με το οποίο οι ακτές αποτελούν κοινόχρηστο δημόσιο αγαθό.

Παρά τη θεσμική αυτή κατοχύρωση, η πραγματικότητα στο πεδίο συχνά αποκλίνει σημαντικά από τη νομική πρόβλεψη. Η πίεση που ασκείται από τον μαζικό τουρισμό, τις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις, την ιδιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα και την εμπορευματοποίηση του παράκτιου χώρου έχει οδηγήσει, σε πολλές περιπτώσεις, στον περιορισμό ή και την έμμεση κατάργηση της ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών στη θάλασσα. Φαινόμενα όπως η αυθαίρετη κατάληψη παραλιών, η εκτεταμένη τοποθέτηση εξοπλισμού αναψυχής, η περίφραξη ή ο αποκλεισμός προσβάσεων, καθώς και η ανοχή ή αδράνεια των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών, έχουν καταστεί σχεδόν κανονικότητα σε πολλές περιοχές της χώρας. Η σύγκρουση μεταξύ δημόσιου συμφέροντος και ιδιωτικής εκμετάλλευσης του παράκτιου χώρου έχει προκαλέσει έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.

Το διακύβευμα

Τα τελευταία χρόνια, αναπτύσσονται σε όλη την Ελλάδα κινήματα πολιτών, τοπικές συλλογικότητες και πρωτοβουλίες που διεκδικούν την προστασία των ακτών ως κοινό αγαθό και την εφαρμογή της νομοθεσίας. Διαμαρτυρίες, προσφυγές στη δικαιοσύνη και δημόσιες παρεμβάσεις φέρνουν στο προσκήνιο την ανάγκη για ουσιαστικό έλεγχο, διαφάνεια και συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις που αφορούν τον παράκτιο χώρο. Η συζήτηση έχει ενταθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια λόγω νομοθετικών αλλαγών, προτάσεων παραχώρησης παραλιών, μεγάλων αναπτυξιακών έργων και επενδύσεων σε παράκτιες περιοχές. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την τήρηση ή μη της νομοθεσίας, αλλά αγγίζει βαθύτερα ερωτήματα για το μοντέλο ανάπτυξης που επιλέγει η χώρα, για το πώς ορίζεται το δημόσιο συμφέρον και για το ποια φυσικά και κοινωνικά αγαθά θεωρούνται διαπραγματεύσιμα στο όνομα της οικονομικής μεγέθυνσης.

Το πρόγραμμα

Οι πρωτοβουλίες και οι δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος «Φύλακες των Ακτών» (Guardians of the Coasts) θα λειτουργήσουν ως εργαλείο ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και ενδυνάμωσης της κοινωνίας των πολιτών. Στόχος τους είναι να ενισχύσουν τη δημόσια συζήτηση, να επηρεάσουν πολιτικές επιλογές και να στηρίξουν τη συλλογική προσπάθεια των πολιτών για την υπεράσπιση ενός θεμελιώδους συνταγματικού δικαιώματος: του δικαιώματος όλων στην ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα και στις ακτές.

Το πρόγραμμα «Φύλακες των Ακτών» είναι μια δυναμική, πολυδιάστατη προσπάθεια που θα περιλαμβάνει:

• Έρευνα σχετικά με το νομικό πλαίσιο και τις βέλτιστες πρακτικές προστασίας και διαχείρισης των ακτών
• Ανάπτυξη δεξιοτήτων και κατάρτιση των πολιτών σε θέματα προάσπισης δικαιωμάτων και βιώσιμης ανάπτυξης
• Ανταλλαγή καινοτόμων πρακτικών μεταξύ Ελλάδας και Πορτογαλίας
• Διάλογο για τον υπερτουρισμό, τον δημόσιο χώρο, την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη παράκτια διαχείριση

Δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος:

• Εργαστήρια κατάρτισης πολιτών, διαγενεακής επικοινωνίας, πολιτιστικής εμψύχωσης και κοινωνικής ενδυνάμωσης
• Εκστρατεία και δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης από επιστήμονες και ειδικούς
• Εκπαιδευτικό υλικό και ψηφιακά εργαλεία
• Ενημερώσεις για τις κοινές δράσεις Ελλάδας–Πορτογαλίας

Οι ακτές μας δεν είναι μόνο φυσική ομορφιά. Είναι ζωντανά οικοσυστήματα, πολιτιστικό κεφάλαιο και κοινό κοινωνικό αγαθό. Η περιφρούρησή τους από τους κινδύνους δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά και το μέλλον: το πώς τις φανταζόμαστε σε είκοσι χρόνια, ποια φυσικά τοπία θέλουμε να διατηρήσουμε και ποια σχέση επιθυμούμε να έχουν οι επόμενες γενιές με το θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον.

Το πρόγραμμα «Φύλακας των Ακτών» καλεί πολίτες, εθελοντές, ακτιβιστές, εκπαιδευτικούς, επιστήμονες, επιχειρηματίες και φορείς τοπικών κοινοτήτων να συμμετάσχουν σε μια διακρατική προσπάθεια συνεργασίας, αλληλεγγύης και σεβασμού προς το κοινό μας φυσικό αγαθό: τις ακτές μας.

Γίνε κι εσύ «Φύλακας των Ακτών»!

Ένα κοινό αγαθό. Μια κοινή ευθύνη. Ένα κοινό μέλλον.